
نویسنده: مهدی پورصفا
با پايان گرفتن مناظره سوم عملاً عرصه براي تبليغات انتخابات رياست جمهوري به برنامه كم بينندهتر صدا و سيما و همچنين فضاي مجازي محدود شده است. با توجه به اينكه بيش از نيمي از جمعيت رأيدهنده به صورت مستقيم به تماشاي مناظره مينشينند، ساير برنامههاي تبليغي كانديداها از رسانه ملي را نميتوان با بينندگان مناظره مستقيم كانديداها مقايسه كرد.
از سوي ديگر تبليغات در فضاي مجازي فاقد تأثيرگذاري و همهگيري در اين فرصت كوتاه است. از همين رو تنها نكتهاي كه در حوزه تبليغات كانديداها به چشم ميخورد، تبليغات سينه به سينه است. تجارب مشابه نشان داده كه در هفته آخر منتهي به انتخابات آنچه به كار ميآيد، تبليغات چهره به چهره است.
تبلیغات چهره به چهره تبليغات چهره به چهره در دستهاي از تبليغات جاي ميگيرد كه به دنبال استفاده از امكانات گسترده يا تجهيزات سنگين براي ارائه ايدههاي خود نيست.
در حقيقت آنچه در اين تبليغات بيش از همه خود را نشان ميدهد بحث خلاقيت و توانايي اقناع از سوي طرفداران كانديداها است. البته در اين ميان تبليغات محيطي جاي خود را دارد، اما به دليل اهميت يافتن فضاي مجازي ديگر تبليغات كاغذي در انتخاباتها جايگاه چنداني را به خود اختصاص نميدهد.
با اين حال در روزهاي منتهي به انتخابات بحث تبليغات كاغذي به صورت جديتري دنبال ميشود. كما اينكه هم اكنون بر در و ديوارهاي شهر ميتوان نشانه استفاده جدي تر از تبليغات محيطي را ديد.
اما در اين ميان تبليغات سينه به سينه روشي است كه در روزهاي پاياني انتخابات اهميت دو چنداني پيدا ميكند.
از سال 60 تا 88
بين 11دوره انتخابات رياست جمهوري كه از ابتداي پيروزي انقلاب اسلامي برگزار شده است، تبليغات چهره به چهره طرفداران فراواني داشته است. در اولين دوره انتخابات رياست جمهوري زماني كه گروههاي مختلف سياسي در ايران فعاليت بسياري داشتند، تبليغات چهره به چهره حجم اصلي تبليغات را به خود اختصاص میداد. برگزاري هفتگي نماز جمعه در محل دانشگاه فرصت بي نظيري را در اختيار گروههاي سياسي براي ارتباط با قشر مذهبي جامعه قرار ميداد.
البته در اين بين برخي درگيريهاي فيزيكي نيز بين طرفداران كانديداها به وجود ميآمد كه البته گروههاي معارض همچون منافقين به عنوان محرك اصلي اين درگيريها شناخته ميشدند.
موج بعدي تبليغات خياباني در دهه 70 بود كه بار ديگر خود را نشان داد. در خرداد ماه سال 76 تبليغات چهره به چهره توانست به خوبي بهنفع دولت اصلاحات وارد عمل شود و آراي عمومي و خاكستري را به نفع رئيس دولت اصلاحات برگرداند.
در جريان اين آشوبها برخي نيروهاي ميداني اصلاح طلبان به دنبال اين بودند كه به ميان آوردن نيروهاي خود و ايجاد آشوب نظام را به ارائه برخي امتيازات وادار كنند كه اتفاقاً با حضور گسترده نيروهاي انقلابي اين پروژه با شكست مواجه شد.
اندرز رهبر معظم انقلاب در مورد حركتهاي خياباني
شايد جديترين ميدان در جريان نبردهاي انتخاباتي براي تبليغات ميداني سال 88 بود. در آن زمان مناظره كانديداها سبب شد نمايندگان دو كانديدا با حضور گسترده در خيابانها به تبليغ نامزد مورد نظر خود بپردازند. اين مسئله در ابتدا با برخي نگرانيها روبه رو شد، اما در نهايت رهبر معظم انقلاب اسلامي در جريان سخنان خود در حرم مطهر امام راحل در همان سال به ارائه نظر پرداختند.
ايشان فرمودند: من شنيدم و اطلاع پيدا كردم كه در خيابانها بعضي از جوانان طرفداران نامزدها ميروند - حالا من درباره اين رفتن تو خيابانها حرفي نميزنم - اما مؤكداً ميگويم: مبادا اين خيابانگرديها به مقابله، به مجادله، به درگيري بينجامد؛ مواظب باشيد. اگر كسي ديديد كه اصرار بر اغتشاش و درگيري دارد، بدانيد او يا خائن است، يا بسيار غافل است.
با اين حال اين اندرز مقام معظم رهبري به خوبي شنيده نشد و با برخي طراحيهاي داخلي و خارجي حضور گسترده مردم در انتخابات به يك فتنه هشت ماهه تبديل شد كه صد البته باز هم با حضور مردم اين فتنه خاموش شد.
اتفاقات سال 88 عيبها و ايرادات تبليغات خياباني را به خوبي نشان داد و از طرف ديگر ميزان موثر بودن آن را در ايجاد كشش به سمت يك نامزد خاص بار ديگر به همگان يادآوري كرد.
نيروهاي انقلابي موفقتر بودهاند
در شرايط فعلي و در انتخاباتهاي رياست جمهوري سال جاري نيز آنچه ميتواند روند كشش آرا را به سمت يك نامزد خاص تغيير دهد، تبليغات خياباني و سينه به سينه است.
اين تبليغات به خوبي ميتواند در روزهاي آخر نظر كساني را كه هنوز انتخاب نهايي خود را نكردهاند، تحت تأثير قرار دهد. بر اساس آخرين نظرسنجيهاي صورت گرفته نزديك به 30 درصد مردم هنوز نامزد نهايي خود را انتخاب نكردهاند و رأي اين عده با توجه به نزديك بودن رقابتها بسيار موثر است.
اتفاقاً تاريخ نشان داده است كه نيروهاي انقلابي در ايجاد شور انتخاباتی سالم بسيار مؤثرتر از هر گروه و دسته ديگري عمل ميكنند و حماسههاي بي نظير در سالهاي گذشته به خوبي شاهدي بر اين مدعاست.
حال نيز به نظر ميرسد، اگر بنا بر اين است كه جناح انقلابي به صورت موثر وارد عرصه انتخابات شود، بايد به سراغ تبليغات خياباني و سينه به سينه برود. البته در اين بين حركتهاي محدودي نيز آغاز شده است اما براي تأثيرگذاري بيشتر نياز به حركات گسترده تري است.
تحولات روزهاي آينده به خوبي نشان خواهد داد كه كدام طرف از اين فرصت بهرهبرداري خواهد كرد.