
رشد جمعيت شهرنشين در كشور ما از سرعت بالايي برخوردار است كه اين امر علاوه بر توسعه شهركها، نيازمند فراهم كردن شرايط عمومي براي ساكنان شهرها نيز هست.
گذشته از تمام مسائل و معضلاتي كه زندگي شهري به همراه دارد بحث حفظ فضاي سبز با توجه به اهميت آن در زيست شهري، علاوه بر لطافت هوا و جلوگيري از افزايش آلودگي هوا، تثبيت خاك و آب، فضاهاي مفرح و شاد براي ساكنان شهرها و زندگي شهري فراهم ميسازد كه زندگي و حيات شهري بدون داشتن فضاهاي سبز تقريباً غيرممكن به نظر ميرسد. در دهههاي اخير به دليل رشد و توسعه شهرها بخصوص در كلانشهرها و شهرهاي بزرگ، فضاهاي توسعه شهري به حريم فضاهاي سبز درون شهري و حاشيه دست دراز كردهاند به گونهاي كه فضاهاي سبز و باغات كه ميراث طبيعي و سرزندگي نسلهاي گذشته ما بودند يك به يك زير تيغ به اصطلاح توسعه شهري رفته و از بين ميروند!
اين روند نابودي در شهرهاي بزرگ و كلانشهرها به دليل رشد جمعيت و ضرورت پاسخگويي به نيازهاي شهري از رشد بالايي برخوردار است.
درختان و فضاهاي سبز و باغها يكي پس از ديگري به دليل ارزش افزوده و اقتصادي بودن ريشهكن و نابود شده و ميشود تا جاي آنها را جاده و معبر و ساختمان بگيرد. در چند دهه اخير روند نابودي فضاهاي سبز و باغات چنان زياد بوده كه مسئولان و متوليان حتي فرصت نكردهاند اين فضاها را در نقشهها بگنجانند!
در حال حاضر در شهرهاي بزرگ فقط نقش و نقاشيهايي از باغها و درختان سر به فلك كشيده مانده است كه بايد آن را در تابلوها و كتابها جستوجو كرد. هر چند در شهر تهران توسعه و احداث فضاهاي سبز نيز در حال افزايش و گسترش است و تلاشهايي صورت ميگيرد تا سرانه فضاي سبز افزايش يابد اما از بين رفتن باغها و درختان در گوشه و كنار اين شهر همچنان اتفاق ميافتد. ناله درختان در ميان صداي بولدوزرها گم ميشود و يا درختان تشنه بيآب ميمانند تا مجوز قطعشان صادر شود بيآنكه به مسئول يا دستگاهي بربخورد. ميراث طبيعي و زنده در اين شهر رنگ ميبازد و از روي نقشهها پاك ميشود ولي اتفاقي نميافتد!
نبايد از نظر دور داشت همانگونه كه توسعه و حفظ فضاي سبز در شهرها لازم است توسعه معابر و پروژههاي شهري نيز ضروري است هر چند شايد درختاني نيز با رعايت اصول شهري و براساس قوانين و موازين موجود قطع ميشوند ولي به جاي آن نهالهايي نيز غرس ميشود و فضاهاي سبز توسعه مييابد.
ولي اين موضوع هيچ توضيح و توجيهي را براي نابودي درختان كهنسال و باغها كه در گوشه و كنار شهر در حال از بين رفتن است به جا نميگذارد.
در دوره دوم شوراي شهر تهران، مقرر شد براي درختان و باغها شناسنامه تهيه شود. قوانين حفظ باغها و درختان و عدم تغيير كاربري اين اراضي با رأي بالاي اعضا تصويب و بر آن تأكيد شد ولي باز هم بسياري از درختان و باغها زير سايه قوانين قرار نگرفتند و عدهاي هرگونه كه خواستند رفتار كردند! هر چند وقتي خبري از نابودي باغي و يا قطع درختي در رسانهاي انعكاس مييابد، از رئيس شوراي شهر تا شهرداري نواحي به آن واكنش نشان ميدهند اما مشخص نيست كه چرا بازهم اين مسائل رخ ميدهد؟
در حال حاضر امكان تصويربرداري از فضاهاي سبز و باغهاي موجود با تكنولوژي و تجهيزات پيشرفته فراهم شده است پس ضروري به نظر ميرسد تا درختان و باغهاي موجود صاحب شناسنامه شوند و محلات شهري تهران از حيث وجود درختان و فضاهاي سبز و باغها مورد ارزشگذاري قرار گيرد و برخي امكانات و خدمات بر اين اساس ارائه شود. همچنين بايد در كنار اين اقدامات با نصب تابلوهاي شهري مشخصات و مختصات درختان كهنسال و باغها درج شود تا شهروندان را نسبت به حفظ و نگهداري از اين ميراثهاي زنده حساس كرد.
وقتي احساس نياز شهروندان به فضاهاي سبز، باغها و درختان برانگيخته شود اين شهروندان هستند كه از مسئولان خواهند خواست تا جوابگوي كاستيها و نواقص در اين موارد باشند.