
آژانس بينالمللي انرژي اتمي يك بار ديكر تاييد كرد كه ايران به برجام پايبند بوده و مديركل آن نيز تلويحاً درخواست امريكا را براي بازديد از مراكز نظامي ايران قبول نكرد. تا اينجاي كار، اوضاع خوب به نظر ميرسد ولي فرانسويها بعد از چند مرتبه تأكيد بر نبود گزينهاي به جز برجام در يك موضعگيري جديد گفتهاند كه مايلند مذاكراتي براي يك توافق جديد شروع شود كه ميتواند الحاقيهاي به برجام باشد و وضعيت برنامه هستهاي ايران بعد از 2025 و فراتر از آن و وضعيت برنامه موشكي ايران را ترسيم ميكند.
سخنگوي وزارت خارجه فرانسه روز چهارشنبه گفت كه توافق هستهاي سال 2015 ايران با 1+5 ميتواند از طريق «رايزنيهاي آتي» درباره دوره پس از سال 2025 تكميل شود. فرانسويها تا همين چند روز پيش در واكنش به مخالفتهاي دولت امريكا با توافق هستهاي ايران و 1+5 اصرار داشتند كه هيچ جايگزين معتبري براي برجام وجود نداردولي ظاهراً حالا از امكان مذاكره بر سر يك الحاقيه جديد براي تعيين وضعيت فعاليتهاي هستهاي ايران بعد از 2025 با تمركز بر برنامه موشكي صحبت ميكنند.
اگنس روماته - اسپانيه روز چهارشنبه در كنفرانسي خبري گفت: «رئيسجمهور (امانوئل مكرون) 29 آگوست به طور ضمني گفت موافقتنامه وين ميتواند از طريق كار روي دوره پس از سال 2025 و كار جدي روي استفاده از موشكهاي بالستيك، تكميل شود.» وي با اشاره به اظهارات مكرون افزود: « اين كار ميتواند موضوع رايزنيهاي آينده با شركاي ما باشد.» در مقدمه برجام، اين توافق نشانه «تغيير مسير بنيادين» در نحوه برخورد با برنامه هستهاي ايران فرض و توافقشده كه با اجراي موفقيت آميز آن« ايران را قادر خواهدكرد به طور كامل حق خود بر انرژي هستهاي جهت مقاصد صلحآميز را» استيفا كرده و در نهايت به عاديشدن مسئله هستهاي ايران منجر شود ولي حالا فرانسه ميگويد كه مايل است مذاكراتي جديد را شروع كند كه ظاهراً به توافق جديد خواهد انجاميد كه وضعيت برنامه هستهاي ايران بعد از 2025 را هم مشخص ميكند، سالي كه بر اساس ارزيابي امريكاييها شروع عاديسازي برنامه هستهاي ايران است. مشخص نيست كه دولت فرانسه در رايزني با دولت امريكا چنين مسئلهاي را مطرح كرده يا نه، ولي پيش از اين برخي منابع امريكايي نگراني خود را از انقضاي برجام ابراز كردهاند. روزنامه واشنگتن پست پيش از اين نوشته بود: « اغلب مقررات برجام ظرف 8 تا 13 سال منقضي خواهد شد و پس از آن دست ايران براي انبار كردن تعداد بدون محدوديت مواد اتمي باز ميشود. چنين موضوعي اين چالش را به دنبال دارد كه يك دولت منطقي و عاقل امريكا نه تنها الان از توافق هستهاي بيرون نرود بلكه چالش آن است كه چطور بتوان محدوديتهاي اعمالي (برجام) را به آينده تسري و گسترش داد.» واشنگتنپست پيشنهاد كرده است: « شركاي امريكا شايد آماده همكاري براي يك استراتژي درباره اين موضوع باشند اما هيچ دليلي براي انتظار حمايت از يك اقدام احمقانه امريكا كه سبب برگرداندن تهديد خاموش ايران بشود، وجود ندارد.» بنيامين نتانياهو، نخست وزير رژيم صهيونيستي هم مرداد ماه 1395 گفته بود: « اسرائيل و قدرتهاي عرب در خاورميانه در خصوص ايران يك نگراني مشترك دارند. نگراني آنها اين است كه پس از منقضي شدن تاريخ برنامه جامع اقدام مشترك (برجام)، ايران با برنامه هستهاياش چه كار خواهد كرد.»
واكنش مقامهاي ايراني؟
مقامهاي رسمي در ايران پيش از اين هرگونه مذاكره مجدد بر سر توافق هستهاي تيرماه 1394 را رد كردهاند ولي تيم مذاكرهكننده تاكنون در اين خصوص كه آيا حاضر است بر سر توافقي جديد كه به گفته سخنگوي وزارت خارجه فرانسه به برجام الحاق خواهد شد مذاكره كند يا نه اظهار نظر نكرده است. اين بحث از سوي پاريس در شرايطي مطرح شده كه آژانس بينالمللي انرژي اتمي در هشتمين گزارش خود بعد از برجام، يك بار ديگر تاييد كرد كه ايران به تعهدات خود در چارچوب توافقنامه هستهاي پايبند بوده است. رضا نجفي سفير و نماينده دائم جمهوري اسلامي ايران در آژانس بينالمللي انرژي اتمي درباره گزارش جديد آژانس گفته است كه گزارش جديد آژانس كه هشتمين گزارش از روز اجراي برجام و هفتمين گزارش فصلي به شوراي حكام در مورد راستي آزمايي اجراي برجام به شمار ميرود بار ديگر تأييد ميكند كه فعاليتهاي هستهاي ايران اعم از غنيسازي با سانتريفيوژهاي نسل اول در سايت نطنز، تحقيق و توسعه سانتريفيوژهاي پيشرفته و نسل جديد، توليد آب سنگين، مدرنسازي رآكتور آب سنگين اراك (كه البته با طرفهاي ديگر پيگيري ميشود)، رآكتور تحقيقاتي تهران، برنامه توليد راديوايزوتوپ پايدار در فردو و ساير بخشها بر اساس برنامه درازمدت اعلام شده ايران و در چارچوب برجام جلو ميرود.
آمانو: دليلي ندارد از سايت نظامي ايران بازديد كنيم
مديركل آژانس بين الملي انرژي اتمي در واكنش به درخواست امريكا براي بازديد از مراكز نظامي ايران گفته اكنون «ضرورتي وجود ندارد كه از سايت نظامي ايران بازديد كنيم» ولي تاكيد كرده كه آژانس «هر زمان بخواهد ميتواند به سايت نظامي ايران دسترسي داشته باشد.»
به گزارش ايسنا، يوكيو آمانو مديركل آژانس بينالمللي انرژي اتمي (IAEA) به خبرگزاري آسوشيتدپرس گفت: آژانس درصورتي كه مشكوك شود ايران در حال انجام اقدامات ممنوع شده در سايتهاي نظامي خود است ميتواند به اين سايتها دسترسي داشته باشد. او به اين خبرگزاري امريكايي گفت: آژانس به همه مكانها در ايران چه نظامي و چه غيرنظامي دسترسي كامل دارد. دو مقام رسمي آژانس نيز روز چهارشنبه در گفتوگو با رويترز، ضمن اعلام اينكه آژانس ميتواند به سايتهاي نظامي ايران دسترسي داشته باشد، تأكيد كردند كه اين سازمان هيچ برنامهاي براي بازديد از سايت نظامي ايران ندارد؛ چراكه دليلي براي اينكه احتمال داده شود ايران در حال انجام اقدامات مشكوك در آنجاست، وجود ندارد. يكي از اين مقامات تأكيد كرد كه آژانس نميخواهد با بازديد از سايت نظامي ايران يك چهره سياسي از خود نشان دهد.