برگزاري نمايشگاه مطبوعات امسال با اما و اگرهاي فراواني همراه شده است، بهگونهاي كه ميتوان آن را حاشيهدارترين نمايشگاه مطبوعات كشور دانست. از سويي همانگونه كه پيشبيني ميشد، حضور رئيسجمهور محترم در اين نمايشگاه نيز، از حاشيههاي موجود بيتأثير نماند و با حاشيههايي جدي و بسيار پررنگتر از متن مصادف شد.
نخست نوع حضور شخص آقاي روحاني در نمايشگاه بوده كه در ساعات خاصي و بدون حضور عموم رسانهها و تنها در بازديد از تعداد معدودي رسانه دولتي سپري شد. اين نوع از حضور، در تضاد كامل با شعار اعلامي نمايشگاه، يعني «نقد منصفانه، پاسخ مسئولانه» بود و البته سنجه خوبي نيز براي ميزان نقدپذيري دولت و آمادگي آن مواجهه با منتقدان.
البته ماجرا زماني جالبتر ميشود كه در اين نكته دقت كنيم كه عمده رسانههاي جدي منتقد دولت، در فهرست غايبان بزرگ نمايشگاه بودند، اما از مواجهه با معدود رسانههاي منتقد موجود نيز پرهيز شد.
حاشيه ديگر، اما پررنگتر از متن نمايشگاه مربوط به اظهارات شخص آقاي روحاني بود كه البته در ميان جملات نقلشده از ايشان، نكات تأملبرانگيز گوناگوني مشاهده ميشود كه در ادامه به برخي از آنها اشاره ميشود:
1ـ در فرازي از جملات ايشان آمده است: «آيا از پايگاه يك بخش از حكومت به بخش ديگري از حكومت حمله كردن، اين شد انقلاب؟ اين شد انقلابيگري؟ يكوقتي در برخي نوشتهها، هماهنگي راهبردي بهعنوان يك اصل مهم براي وحدت جامعه و حكمراني سالم را ميخوانديم اما حالا گاهي معكوس آن را مشاهده ميكنيم.» گويا انتقاد اصلي آقاي روحاني در اين جملات به آن است كه چرا رسانههاي منتسب به جبهه انقلاب اسلامي، به انتقاد از برخي اقدامات دولت پرداختهاند. از اين اظهارات چنين استنباط ميشود در الگوي مطلوب مدنظر ايشان، رسانهها بايد صرفاً مجيزگوي دولت باشند و انقلابيگري يعني تعريف و تمجيد صرف و چشم بستن به روي واقعيتها.
خوب است آقاي روحاني و ديگراني كه چنين ميانديشند به اين سؤال پاسخ دهند كه آيا در سالهاي 84 تا 92 نيز چنين رسالتي براي رسانهها قائل بودهاند يا نه؟
2ـ در ميان جملات رئيسجمهور البته تعريضهايي به قواي ديگر از جمله قوه قضائيه نيز به چشم ميخورد. براي مثال ايشان گفتهاند «دستگاه قضايي ما بايد مأمن جامعه باشد هر چيزي اشكال داشته باشد اگر نمك سالم باشد ميشود جلوي آن را گرفت اما اگر نمك فاسد شود خيلي كار سخت ميشود. دستگاه قضا پايگاه امن مردم است مردم آن روزي كه از همه مأيوس شوند از دولت، روزنامه، حتي عالم، استاد دانشگاه؛ آنجايي كه هيچوقت، هيچكس نبايد مأيوس شود باب عدل است و در خانه قاضي. قاضي بهعنوان مأمن جامعه است بسيار مهم است كه جامعه ما احساس امنيت، عدالت و يكساني را داشته باشد.» البته در صحت اين گزارهها ترديدي نيست، اما طرح يكباره، آنهم در خارج از موضوع مرتبط، يادآور رفتار يكي از مسئولان اجرايي سابق است كه بخش عمدهاي از سالهاي پاياني فرصت خدمت خود را به حاشيه آفريني در منازعه با قواي ديگر و اظهارات جنجالبرانگيز گذراند و از قضا آقاي روحاني نيز با شعار پايان دادن به اين رفتارها بر سركار آمد.
بايد دانست زماني كه مردم چشمانتظار حل مشكلات معيشتي و گرهگشايي از چالشهاي اقتصادي موجود هستند، اظهارات فرافكنانه و در لفافه بردن انگشت اتهام بهسوي قواي ديگر، بيشك نميتواند پاسخگوي نيازها و مطالبات جامعه باشد.
3ـ گاه برخي گزارهها في حد ذاته صحيح هستند، اما طرح نادرست يا به كار بردن از سوي افراد غير موجب وهن آن مفاهيم و نيز برداشتهاي ناصواب ميشود. از جمله چنين مصاديقي را ميتوان در جملات ديروز آقاي روحاني نيز يافت. چنانكه در خصوص نقد مسئولان، ايشان اظهار داشته است: «همه ما بايد نقادي كنيم نقد به نفع ماست دولت بايد نقد شود، قوه قضائيه بايد نقد شود، مجلس بايد نقد شود اسلام كه بالاتر ميگويد «النصيحهلائمه المسلمين»؛ امام مسلمين هم بايد نقد شود، منتها نقد و انتقاد، نه اتهام، تخريب، تهمت و دروغ. انتقاد كنيم از روي دلسوزي و بگوييم اين كار خوب بود و اينجا اشكال داشت و اگر اينطور ميشد بهتر بود. بياموزانيم و بياموزيم خودمان كاري كنيم كه آينده بهتري در انتظارمان باشد.»
مبناي گزاره النصيحه لائمه المسلمين، بر پايه چارچوبهاي معرفتي ديني بنا نهاده شده و اتفاقاً در طول تاريخ انقلاب اسلامي نيز، امام راحل عظيمالشأن و نيز رهبر معظم انقلاب اسلامي، حضرت آيتالله خامنهاي در سيره عملي خود، بيش از همه منادي اين نكته بوده هيچگاه باب نقد رهبري را نبستهاند.
اما اينك يك سؤال جدي، قابلطرح است. درحاليكه رهبر معظم انقلاب، خود بهكرات پذيراي نقدهاي مطرحشده بوده و همواره از رفتارهاي متكبرانه پرهيز داشتهاند، طرح اين موضوع كه «امام مسلمين هم بايد نقد شود» در سخنراني از سوي فرد ديگر، چه معنا و مفهومي دارد؟ هزار نكته باريكتر از مو اينجاست كه اين اظهارات از سوي كسي مطرح ميشود كه در همان روز طرح اين جملات از روبهرو شدن با رسانههاي منتقد دولت پرهيز ميكند و از اينكه نمايشگاه وجههاي كاملاً يكسويه و همسو با دولت يافته است، خم به ابرو نميآورد.
بر مبناي آموزههاي دين مبين اسلام، همه ما موظفيم كه بر مبناي «صحت» و «حسن نيت فاعل» با مسائل برخورد كنيم و چنين احتمال دهيم كه آقاي روحاني بههيچعنوان نيتي مطابق با برداشتي را كه دشمنان عنود انقلاب در تداعي دوگانگي از اين جملات ارائه ميدهند، نداشتهاند و تنها سهو در كلام اين شائبه را رقمزده است؛ اما بايد دانست كه طرح اظهارات نسنجيده و دشمنشادكن از سوي مسئولان هزينههاي گزافي به دنبال دارد كه در سالهاي گذشته شاهد پيامدهاي منفي آن بودهايم.