دكتر روحاني رئيسجمهور روز گذشته در مراسم اهداي جايزه كتاب سال جمهوري اسلامي، طي سخناني به مسئله مميزي نيز اشاره كرد. اين نخستين بار نيست كه رئيسجمهور درباره مميزي سخن ميگويد اما روز گذشته رئيسجمهور درباره مميزي كتاب، به چگونگي مميزي اشاره داشت؛ موضعگيري كه واكنشهايي را به همراه داشت.
به گزارش«جوان»، مراسم سيودومين دوره كتاب سال جمهوري اسلامي روز گذشته در سالن اجلاس سران و با سخنراني دكتر حسن روحاني برگزار شد.
جايگاه ويژه كتابرئيسجمهور در سخنان خود با اشاره به ارزش كتابخواني گفت: برخي از اوقات خواندن يك كتاب چنان لذتي دارد كه هيچ چشمهسار ديگري نميتواند جايگزين كتاب شود و كتاب به معناي عام كلمه به معناي خلقت همه موجوداتي است كه خداوند آفريده است؛ سرنوشت عالم ديروز و فردا در امالكتاب است و در روز قيامت با كتاب مواجه ميشويم، بنابراين از آغاز تا پايان كتاب است و افتخار ما اين است كه معجزه پيامبرمان كتاب بوده و موحدان ديگر را به نام اهل كتاب ميناميم. بنابراين كتاب و مكتوب و قلم جايگاه ويژهاي دارد. دكتر روحاني در بخش ديگري از سخنان خود خطاب به نويسندگان و اهالي فرهنگ گفت: شما اصحاب قلم بار سنگيني بر دوش داريد و بايد مفاهيم انقلاب را بسط دهيد تا طراوت و تازگي انقلاب تضمين شود و به همه جهان بگوييم كه انقلاب ما انقلاب اعتدال بود و به همه جهانيان ابلاغ كنيم كه در انقلاب خردسوزي و كتابسوزي وجود ندارد، افراط و تفريط وجود ندارد بلكه عقلانيت، فقه و تفقه ارزش دارد و باز كردن گره از زندگي مادي و معنوي مردم است. بنابراين اينبار به دوش شما اصحاب قلم است كه به جامعه بگوييد چگونه بينديشيد، فكر كنيد و حتي چگونه بايد نقد كنيد.
4 اصل مميزياما مهمترين بخشي از سخنان رئيسجمهور كه مورد توجه رسانهها نيز قرار گرفت، موضعگيري بود كه دكتر روحاني قبلاً در مميزي كتاب داشت. سال گذشته دكتر روحاني در ديدار با هنرمندان از مميزي انتقاد كرده بود، همانطور كه پيش از سخنان رئيسجمهور، رضا اميرخاني به عنوان نماينده نويسندگان در سخناني از رئيسجمهور خواست به مسئله مميزي بپردازد و چند دقيقه بعد از آن بود كه رئيسجمهور در سخنان خود مميزي را به طور دوپهلو مورد نقد قرار داد.
اين بار نيز دكتر روحاني طي سخنراني كه مخاطبان اصلياش نويسندگان و اهالي فرهنگ بودند، درباره مميزي گفت: من نميگويم مميزي باشد يا نباشد اما اينكه صد اصل براي مميزي درست كنيم درست نيست بلكه سه تا چهار اصل شامل اخلاق، مقدسات، ارزشها، امنيت ملي، مصالح ملي، كفايت ميكند كه اين 100 مورد نميشود و ما بايد بدانيم خط قرمزها مثلث، مربع يا ذوزنقه يا پنج ضلعي، شش ضلعي يا هفت ضلعياند اما ما 100 هزار ضلعي نداريم و بايد بدانيم نظارت كتاب را بايد قدم به قدم به صاحبان آن واگذار كرد.
رئيسجمهور با بيان اينكه صاحبنظران اين حوزه بايد به چگونگي نظارت بر امور فرهنگي بپردازند، خاطرنشان كرد: اگر يك قانوني توسط يك صاحبنظر نوشته شده باشد 60 يا 70سال هم كه از آن بگذرد باز هم نظرات قوي دارد و اصلاحات آن اندك است اما اگر صاحبنظري آن قانون را ننوشته باشد هر چند ماه يك بار آن امر نياز به اصلاح دارد.
صحبتهاي رئيسجمهور زمينه تغيير قوانين ميشود؟!دكتر روحاني رياست شوراي عالي انقلاب فرهنگي را نيز برعهده دارد. قوانين مميزي كتاب در اين شورا به تصويب رسيدهاند و اگر قرار باشد بار ديگر مميزي مورد تجديدنظر قرار گيرد نيز از همين مجراي قانوني بايد انجام پذيرد. رئيسجمهور سال گذشته نيز زماني كه درباره مميزي سخن گفت، با ديد انتقادي به آن نگريست اما اكنون بعد از حدود يك سال و برگزاري جلسات متعدد شوراي عالي انقلاب فرهنگي تغييري در مميزي كتاب به وجود نيامده است. آنچه رئيسجمهور از آن به عنوان لزوم اصلاح قوانين نام برده است، حداقل چند سالي است كه درباره مميزي اجرا نشده و آخرين مصوبه شوراي عالي انقلاب فرهنگي درباره مميزي به چند سال پيش باز ميگردد.
اينها را ميتوان نشانههايي از عدم تمايل دولت به ورود مستقيم به بحث مميزي قلمداد كرد و در عوض رئيسجمهور و وزير ارشاد در محافلي كه نويسندگان و اهالي كتاب حضور دارند، تلاش ميكنند در سخنان خود جانب انتقاد از مميزي را حفظ كنند. انتقادهايي كه معمولا پاسخهاي روشني به آنها داده ميشود. زماني كه علي جنتي وزير ارشاد پيشنهاد مميزي بعد از انتشار را داد يكي از عوامل اجرايي نشدن اين نوع مميزي مقاومت خود ناشران بود، چون پيشنهاد تنها وظيفه مميزي را از دوش ارشاد برداشته و بر دوش ناشر قرار ميداد بدون آنكه ناشر به قوانين مدوني درباره مميزي دسترسي داشته باشد يا اينكه براي استخدام مميز براي بازبيني كتابها كمك هزينههاي را دريافت كند. بار مالي تحميلي اين طرح و ريسك بالاي آن كه ممكن بود همه نسخههاي يك كتاب به دليل نگرفتن مجوز از سوي ارشاد جمعآوري و امحا شوند، باعث شد تا ارشاد از موضع اوليه خود كوتاه بيايد و كمتر درباره مميزي كتاب بعد از نشر سخني به ميان بيايد. اما در طول همين مدت اتفاقاتي چون درخواست مجدد محمود دولت آبادي براي رسيدگي به پرونده نشر كتاب «زوال كلنل» بحث مميزي را دوباره بر سر زبانها انداخت. اما سخن رئيسجمهور در مورد سه، چهار اصل مميزي تا چه حد اجرايي است، دكتر حدادعادل در واكنش به سخنان رئيسجمهور گفت: چهار اصلي كه رئيسجمهور شمردند، وقتي باز شود، همان ۱۰۰ اصل خواهد شد. يعني وقتي مصاديق آن اصول معين شود، تعدادش بيشتر خواهد شد. مثلاً وقتي اصل امنيت ملي و اخلاق مورد توجه قرار گيرد، مصاديق آن نيز بيشتر ميشود. قوانين مميزي هرچند از نظر نويسندگان، ناشران و وزارت ارشاد داراي نواقصي است، اما اين قانون هم اكنون پا برجاست و بدون تغيير در جريان است. تغيير قوانين نيز نميتواند صرفاً براساس يك سخنراني كلي كه به راحتي ميتوان ايرادات آن را بيرون كشيد، انجام شود. پايهريزي قانون مميزي بر چند اصل كلي و بدون مشخص كردن مصاديق و رفع نقاط شبههانگيز به جاي آنكه به روان شدن جريان نشر در كشور كمك كند خود عاملي براي كورتر شدن گره مميزيهاي سليقهاي خواهد بود.
