بازخوانی روایت دکتر احمد توکلی از «شهید آیت»
توصیف منش فردی و سلوک سیاسی شهید آیت از زبان کسی که در طول سال‌ها مبارزه فعالیت سیاسی، صداقتی ستودنی از خود نشان داده است، برای شناخت این شخصیت می‌تواند بسیار مؤثر باشد، بنابراین بر آن شدیم تا با دکتر توکلی به بررسی گوشه هائی از زندگی شهید آیت بپردازیم که در گفتگو‌های دیگر کمتر بدان‌ها اشارت رفته است.
یادداشت رسول جعفریان در خصوص مسئله حکومت در انقلاب مشروطه
طبعا بسیاری از خواسته‌ها در مشروطه مطرح شد: تجدد، آزادی، برابری، اقتصاد ملی، رفع عقب ماندگی و مسائلی از این دست. در پاسخ می‌شود گفت، همه این‌ها کم و بیش بود، اما در این نوشته، یک مسأله از آن مسائل مورد توجه قرار گرفته و آن «مسأله حکومت» و روش آن است.
«علامه سیدعارف حسین‌الحسینی در بستر حمایت از نهضت و نظام اسلامی» در گفت‌وشنود با حجت‌الاسلام والمسلمین سیدجواد نقوی
شهادت عارف‌الحسینی بسیار شبیه شهادت آیت‌الله بهشتی در ایران بود. همانطور که شخصیت واقعی شهید بهشتی تازه بعد از شهادت ایشان برای همه معلوم شد، شخصیت شهید عارف‌الحسینی را هم اکثر مردم تازه بعد از شهادتش شناختند و فهمیدند چه سرمایه عظیمی را از دست داده‌اند. درست مثل شهید بهشتی، تازه پس از شهادت بود که همه به مظلومیت سید عارف‌الحسینی پی بردند. به نظر بنده، ایشان پس از شهادتش رهبر فکری شیعیان پاکستان شد و تا کنون هم این رهبری را ادامه می‌دهد
«شهید دکتر سیدحسن آیت و تدوین قانون اساسی» در گفت‌وشنود با دکتر علی قائمی‌امیری
در مجلس خبرگان، چون اکثریت اعضا روحانی بودند، حرف دانشگاهی‌ها خیلی جلوه می‌کرد، مخصوصاً کسی که مثل دکتر آیت درباره یک موضوع تخصصی مثل اصل ولایت فقیه استدلال و بحث می‌کرد. آیت انصافاً بسیار انسان شریف، مخلص، دقیق و نجیبی بود. آن مردی که من از سال 51، 52 شناختم، بسیار انسان پاک و دلسوزی بود. او، چون روحانی نبود، وقتی از اصل ولایت فقیه دفاع می‌کرد، حرفش تأثیر بیشتری داشت
گفت‌وگوی «جوان آنلاین» با محمدحسین دانایی در خصوص آیت‌الله دانایی قزوینی و جلال آل احمد
محمد حسین دانایی نواده مرحوم مرحوم آیت‌الله حاج شیخ روح‌الله دانایی قزوینی از همگامان و مصاحبان شیخ در مشروعه‌خواهی و نیزخواهرزاده زنده یادان جلال وشمس آل‌احمد است که در زنده ساختن خاطره وی در تاریخ معاصر نقشی مهم ایفاکرده‌اند.
«نظری بر زمینه‌ها و پیامد‌های اعدام شهید آیت‌الله شیخ فضل‌الله نوری» در گفت‌وشنود با زنده‌یاد حجت‌الاسلام والمسلمین علی ابوالحسنی (منذر)
شیخ و یارانش با علمای مشروطه‌خواهی، چون آخوندخراسانی و سیدمحمد طباطبایی، تضاد اصولی و استراتژیک نداشتند. مع‌الوصف همین مقدار از اختلاف، عملاً به دشمن مشترک آن دو (استعمار و ایادی آن) فرصت داد که از این دوگانگی سود جوید و پس از دستیابی به قدرت، نخست شیخ فضل‌الله نوری را بالای دار بفرستند و سپس بهبهانی و طباطبایی و آخوندخراسانی را مقتول یا منزوی سازند
یادداشت «محمد رضا کائینی» به مناسب سالروز فرمان مشروطیت
در دوران برگزاری تحصن‌های مشروطه در سفارت انگلستان، فردی از عوام نزد شیخ فضل الله آمده وگفته بود: من از صبح تا عصر به باغ سفارت رفتم، اما این خسیس‌ها، حتی یک لقمه مشروطه هم به من ندادند!
«نیرو‌های موثر در مشروطیت ایران و فرجام آنان» در گفت‌و‌گوی جوان‌آنلاین با حجت الاسلام انصاری قمی
گفت و شنودی که هم اینک پیش روی شماست، بازتاب دهنده تحلیل‌های نواده مرحوم آیت الله العظمی میرزای نائینی ونیز یکی از محققان تاریخ مشروطه، از نیرو‌های موثر در این نهضت وفرجام هریک از آنان است
«جستاری در نسبت‌های سلبی و ایجابی شهید آیت‌الله شیخ فضل‌الله نوری با مشروطیت ایران» در گفت‌وشنود با زنده‌یاد حجت‌الاسلام والمسلمین علی دوانی
شیخ فضل‌الله وقتی دید مشروطه دارد با دخالت و نفوذ منورالفکر‌ها به انحراف کشیده می‌شود، تلاش کرد با ایجاد ضمانت اجرایی و شرعی، جلوی این انحراف را بگیرد، به همین دلیل اصل دوم متمم قانون اساسی را پیشنهاد کرد. اگر پافشاری او برای تصویب این اصل نبود، حکومت ایران هم مثل ترکیه لائیک شده بود
به بهانه انتشار خاطرات سیاسی سید‌علاء‌الدین میر محمدصادقی
معرفی شخصیت علاء‌الدین میرمحمد صادقی که سال‌هاست دوستانش او را به نام حاج‌آقا علاء می‌شناسند، با دشواری‌های بسیاری همراه است. او از اقتصاد تا سیاست و از مدرسه‌سازی تا راه‌اندازی صندوق‌های قرض‌الحسنه و مؤسسات خیریه را در پرونده دارد تا همزمان مرد بازار و سیاست و نیکوکار بزرگ لقب گرفته باشد.
۲